Kim była Nidaba

Imię i zapis

Imię zapisywano znakami 𒀭𒉀: pierwszy znak (dingir) oznacza „bóstwo”, drugi — „trzcinę”. W różnych regionach i okresach pojawiała się jako Nidaba, Nisaba, czasem Naga. Asyriolodzy do dziś spierają się o to, która forma jest „prawidłowa”. Nidaba prawdopodobnie by ich za to skarciła i kazała się dogadać.

Co patronowała

Pismo, rachunki, zboża, granice pól, miary i wagi. Czyli — w praktyce — całą biurokrację cywilizacji sumeryjskiej. To ona stała za wszystkim, co wymagało zapisania, policzenia lub sprawdzenia.

• Skrybowie zaczynali tabliczki od modlitwy do niej.
• Mierniczy wzywali jej imienia przy wytyczaniu pól.
• Astronomowie przypisywali jej znajomość rachuby czasu.
• Patronowała zbiorom zbóż — bez rachunków zboże ginęło.

Rodzina i sąsiedztwo

W mitologii sumeryjskiej Nidaba ma siostrę Ninlil (małżonkę Enlila), a jej małżonkiem bywa Haja — bóg-skryba. Można powiedzieć, że to było małżeństwo zawodowe: oboje pracowali w tym samym sektorze.

„Bogini, której rylec nigdy nie schnie, której tabliczka nigdy nie pęka.” — fragment hymnu, parafraza luźna.

Zmierzch i Nabu

Wraz z ekspansją Babilonu i Asyrii kult Nidaby stopniowo wchłonął bóg Nabu — patron pisma w panteonie semickim. To dość typowy ruch w historii religii: starsza żeńska postać zostaje zastąpiona przez młodszą męską z tym samym CV.

Dlaczego dziś

Bo każdy, kto pisze cokolwiek — kod, esej, listę zakupów — jest w jakimś sensie skrybą. A skrybowie potrzebują patronki. Nabu już ma swoich. My zostajemy z Nidabą.